Cary Grant: przezwyciężyć cierpienie. Historia amanta złotej ery Hollywood
Niewiele biografii gwiazd złotej ery Hollywood jest równie przejmująca, co historia życia Cary'ego Granta. Tragiczne dzieciństwo, rodzinne intrygi, dorastanie w ubóstwie i kłamstwie - to wszystko wybrzmiało w dojrzałym wieku jednego z najwybitniejszych aktorów klasycznego kina, który u szczytu sławy regularnie wędrował na kozetkę u psychoterapeutów i nie mógł przezwyciężyć wewnętrznych demonów. Mimo lukratywnej kariery Cary Grant pod maską ekranowego komika skrywał mrok i smutek wynikający z traumatycznych doświadczeń.
Demony dzieciństwa
Cary Grant przyszedł na świat 18 stycznia 1904 roku w Anglii na przedmieściach Bristolu jako Archibald Alexander Leach. Gdy w 1931 roku aktor podpisał pięcioletni kontrakt z dyrektorem wytwórni Paramount Pictures B.P. Schulbergiem, producent zażądał, aby Archie zmienił własne nazwisko na bardziej chwytliwe i "amerykańskie".
Z pomocą aktorki Fay Wray, z którą współpracował przy wystawianym na deskach Nowego Jorku musicalu "Nikki", wybrał nazwisko Cary Lockwood, które było jednocześnie imieniem odgrywanego bohatera ze wspomnianej sztuki. Schulberg zaakceptował imię, ale uważał, że długi człon jest za mało oryginalny. Pracownicy reklamy przedstawili Cary’emu długą listę proponowanych nazwisk. Dopasował jedno z nich i tak narodził się Cary Grant.
Zanim jego życie obrało gwiazdorski kierunek, Archie zmierzył się z rodzinną traumą. Ojciec wmówił mu, że jego matka nie żyje. W rzeczywistości Elias Leach ukrył przed synem fakt, że umieścił żonę w szpitalu psychiatrycznym. Dramatyczne zdarzenie z dzieciństwa opisywał później słowami:
Czułem pustkę i dojmujący żal. Byłem pewien, że matka mnie porzuciła.
Dopiero u szczytu sławy poznał prawdę. Ojciec wyznał mu wtedy na łożu śmierci własną intrygę, informując, gdzie znajduje się Elsie Leach. W 1936 roku Cary Grant zabrał matkę z zakładu, opłacił dla niej opiekunkę i kupił posiadłość w rodzinnym Bristolu, w której Elsie spędziła ostatnie lata swego życia. Cary regularnie odwiedzał matkę. Każde takie spotkanie wiązało się dla niego z przywołaniem tragicznych wspomnień i wielkimi emocjami, po których pogrążał się w zadumie i melancholii.
Elias Leach okłamał syna, aby ułożyć sobie życie u boku innej kobiety. Mały Archie trafił wówczas pod opiekę babci, u której doznał skrajnej biedy i głodu. Czasami widywał ojca, ale ten popadał w coraz poważniejszy alkoholizm. Rodzinny dramat obudził w przyszłym aktorze skomplikowaną naturę – Archie bywał nerwowy, miał trudności w nawiązywaniu kontaktów z rówieśnikami i przejawiał postawy aspołeczne. Z czasem odkrył jednak w sobie dryg sceniczny i talent aktorski, dzięki którym nabrał pewności siebie, nawiązał przyjaźnie i przede wszystkim ukazał światu własną wrażliwość i nietuzinkowe zdolności.
Akrobata podbija Fabrykę Snów
W wieku nastoletnim Cary Grant nawiązał współpracę z trupą akrobatów „The Penders”, dzięki której rozwijał własne umiejętności pantomimy, tańca, żonglerki oraz szczudlarstwa. Od samego początku wyróżniał się charyzmą i zdolnościami komediowymi. Wkrótce razem z grupą rozpoczął tournee po kraju. Latem 1920 roku udał się do Stanów Zjednoczonych, gdzie trupa odnosiła sukcesy na nowojorskich deskach teatralnych. Ich musical zatytułowany "Good Times" okazał się prawdziwym przebojem.
Kiedy zespół zbierał się w drogę powrotną do Anglii, Cary Grant podjął decyzję o zostaniu w Ameryce. Szybko stał się cenionym artystą wodewilowym, słynącym ze swego nadzwyczajnego drygu komediowego.
Początki filmowej przygody Cary’ego Granta sięgają 1932 roku. To wówczas stawiający pierwsze kroki przed kamerą artysta zagrał w takich produkcjach jak Blond Venus czy Szatan zazdrości. Rok później Cary nawiązał ekranową współpracę z jedną największych gwiazd ówczesnego Hollywood, a także filmowym symbolem seksu. Mowa o Mae West, która przez lata twierdziła, że to właśnie u jej boku Grant stał się prawdziwą gwiazdą kina.
Zagrali wspólnie w dwóch obrazach – Lady Lou i Nie jestem aniołem, mających premierę w 1933 roku. Cary sportretował w nich typowego playboya. Produkcje odniosły sukces komercyjny, jednak prawdziwy punkt przełomowy w karierze aktora był dopiero przed nim. W drugiej połowie lat 30. Grant stał się jednym z ulubieńców publiczności, słynąc z doskonałych ról komediowych w klasykach Naga prawda (1937), Drapieżne maleństwo (1938), Tylko aniołowie mają skrzydła (1939) czy Filadelfijska opowieść (1940).
Pod okiem mistrza suspensu
Alfred Hitchcock dał Grantowi możliwość zaprezentowania własnego talentu z innej perspektywy. Hitch, również Anglik, szybko odnalazł wspólny język z gwiazdorem i zrozumiał jego frustracje. Wydobył z aktora skrywany mrok, obsadzając go w rolach bohaterów niejednoznacznych, uwikłanych w wewnętrzny konflikt i toczących autodestrukcyjną walkę. W sumie Cary Grant wystąpił w czterech dziełach Hitcha: razem z Joan Fontaine w trzymającym w napięciu Podejrzeniu (1941), Ingrid Bergman w szpiegowskim arcydziele Osławiona (1946), Grace Kelly przy okazji produkcji lżejszej komedii kryminalnej Złodziej w hotelu (1955) oraz Evą Marie Saint w Północ, północny zachód (1959).
Kreacja Rogera O. Thornhilla wciągniętego przypadkiem w sam środek afery politycznej z klasycznego filmu szpiegowskiego Północ, północny zachód należy do jednych z najwybitniejszych w dorobku Granta. Aby zagrać u Hitchcocka, zrezygnował z przejścia na planowaną emeryturę – ostatecznie występował w filmach jeszcze do 1966 roku. Prywatnie Cary’ego Granta i reżysera łączyła serdeczna przyjaźń. Aktor był stałym gościem w rezydencji Hitchcocka, a sam twórca wymieniał go wśród własnych ulubieńców.
Współpraca z Hitchcockiem uczyniła z Cary'ego Granta ważnego pretendenta do roli pierwszego Jamesa Bonda. W połączeniu z tytułem ikony męskości i doskonałym stylem wynoszącym elegancję na nowy poziom gwiazdor wydawał się idealnym kandydatem do odtwórcy agenta 007. Ostatecznie rola brytyjskiego szpiega w filmie Doktor No przypadła w udziale niezapomnianemu Seanowi Connery’emu.
Hollywoodzki ulubieniec
Prywatnie gwiazdor był pięciokrotnie żonaty. Jego skomplikowana natura i problemy w związkach stanowiły następstwo bolesnych doświadczeń młodości, w tym rozpadu rodziny i nadszarpnięcia zaufania przez bliskich. Cary do końca życia odwiedzał psychoterapeutów i eksperymentował z modną wówczas filozofią New Age czy "leczeniem" LSD.
Pierwszą żoną Cary’ego Granta została Virginia Cherrill, aktorka znana z kreacji niewidomej kwiaciarki w niemym arcydziele Charliego Chaplina Światła wielkiego miasta. Małżeństwo zawarli w 1934 roku, jednak niespełna rok później byli już po rozwodzie.
W kolejnych latach hollywoodzki amant stawał na ślubnym kobiercu z dziedziczką fortuny Barbarą Hutton (1942-1945), Betsy Drake (1949-1962) i aktorką Dyan Cannon (1965-1968). Z ostatnią z kobiet doczekał się jedynej córki, Jennifer. Dziewczynka stała się oczkiem w głowie sławnego taty – Cary postanowił poświęcić się wychowaniu ukochanego dziecka i z tego względu przeszedł na emeryturę w 1966 roku.
Małżeństwo z Cannon nie przetrwało również próby czasu. Ostatnią żoną Cary’ego Granta została młodsza o 47 lat Barbara Harris, która, według doniesień otoczenia, miała bardzo dobry wpływ na jego samopoczucie w ostatnich latach życia. Poza tym Cary Grant był biseksualistą – w młodości nawiązywał homoseksualne relacje. Przez kilkanaście lat mieszkał z bliskim przyjacielem i aktorem Randolphem Scottem, co w homofobicznym Hollywood stało się tematem plotek o ich intymności.
Cary Grant odszedł 29 listopada 1986 roku. Będący pod wpływem Arszeniku i starych koronek szarżujący Mortimer Brewster, ulegający Małpiej kuracji doktor Fulton, skaczący po dachach hotelu John "Kot" Robbie, grający w Szaradę Peter Joshua, a w końcu kryjący się w polu kukurydzy Roger O. Thornhill pozostawił po sobie imponujący dorobek artystyczny, wystąpił łącznie w 72 filmach fabularnych, zapisując się w świadomości widzów jako szalony bohater postrzelonych komedii, ekranowy amant i kryjący się pod twardą powłoką wrażliwiec. W 1970 odebrał z rąk przyjaciela Franka Sinatry honorowego Oscara.
W 1999 roku Amerykański Instytut Filmowy ogłosił Cary’ego Granta drugim najwybitniejszym aktorem w dziejach amerykańskiego kina, umieszczając go tuż za Humphreyem Bogartem.
Autor tekstu: Paula Apanowicz
Źródła:
M. Eliot, Cary Grant: A biography, Three Rivers Press, New York 2004.
Dokument: Cary Grant - szukając siebie (Becoming Cary Grant), reż. Mark Kidel, Francja 2017.
