Edith Head zdefiniowała hollywoodzki glamour
Zaktualizowano: 22 godziny temu
Projektowała filmowe kostiumy dla największych ikon: Bette Davis, Elizabeth Taylor, Audrey Hepburn, Veroniki Lake, Glorii Swanson. Wśród jej ekranowych podopiecznych nie zabrakło blondynek Hitchcocka, których pełna wyrafinowanej elegancji garderoba z nutą modowych trendów wyznaczyła identyfikację bohaterek suspensu. Edith Head zdobyła 8 Oscarów i zdefiniowała styl złotej ery Hollywood.
Ambitne początki
Edith Head przyszła na świat 28 października 1897 roku w żydowskiej rodzinie. Od najmłodszych lat przejawiała nietuzinkowe zdolności oraz zainteresowanie rysunkiem. Artystyczna ścieżka kariery nie była jednak jej pierwszym wyborem. Edith studiowała literaturę i romanistykę na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley oraz Uniwersytecie Stanforda. Później zdecydowała się na stabilną posadę nauczycielki.
Pasja do szkicownika nie dawała o sobie zapomnieć i mimo pracy w edukacji Head kontynuowała naukę rysunku podczas wieczorowych kursów. Był to też dobry sposób na zarobienie dodatkowej gotówki, gdyż sama oferowała po godzinach prowadzenie zajęć artystycznych.
Pewnego dnia w jej ręce trafiło ogłoszenie studia Famous Players-Lasky, które poszukiwało rysowników. Nie mając wiele do stracenia, postanowiła spróbować swych sił i... udało się. W 1924 roku trafiła do wytwórni ostatecznie wchłoniętej przez Paramount, w którego szeregach pozostała aż do 1967 roku!
Najsłynniejsza kostiumografka Fabryki Snów
Zaczynała jako asystentka głównego rysownika, a skończyła jako jedna z największych legend złotej ery Hollywood, której kostiumy zdefiniowały ówczesne produkcje, a styl wyznaczył mieszankę blichtru, elegancji i luksusu, czyli znak rozpoznawczy starego kina.
Przełomem w karierze Edith Head okazał się film Huragan (1937), w którym zaprojektowała kostium dla Dorothy Lamour nawiązujący do tradycyjnego stroju kobiet z Afryki Północnej i Azji Południowo-Wschodniej upinanego z jednego płata tkaniny. Realistyczne oddanie specyfiki stroju pokazało zmysł i autentyczność kostiumografki.
Poza piorunującym wrażeniem dbała również o komfort gwiazd. W 1944 roku stworzyła czerwoną, połyskującą suknię dla Ginger Rogers w Lady in the Dark, a forma muzycznego widowiska zobowiązała ją do dobrania rozciągliwego materiału i fasonu, który nie ograniczył ruchów roztańczonej aktorki.
Edith Head i blondynki Hitchcocka
Mimo swej zwykle problematycznej natury Alfred Hitchcock odnalazł wspólny język z Edith Head. Kostiumografka nadała blondynkom Hitchcocka szyk i magnetyzm, projektując kreacje dla Ingrid Bergman przy okazji Osławionej (1946) czy Tippi Hedren w Ptakach (1963) na czele z zielonym kostiumem.
To również Edith stała za garderobą Kim Novak do Zawrotu głowy (1958). Stroje z arcydzieła stanowiły dodatkowe wyzwanie ze względu na podwójną rolę gwiazdy, która wcieliła się jednocześnie w eteryczną, balansującą na granicy jawy i snu Madeleine Elster (blondynkę) i bardziej prostolinijną Judy Barton (brunetkę). Dwa skrajnie odmienne portrety zostały rozegrane nie tylko przy pomocy talentu Novak wspinającej się na wyżyny swych możliwości, ale też za sprawą charakteryzacji i kontrastujących kostiumów.
Kreatorka Grace Kelly
Ulubienicą Edith Head była Grace Kelly. Hitchcock podzielał tę opinię. Wspólnymi siłami stworzyli kreacje, które zmieniły historię kina. Przy okazji Okna na podwórze (1954) bohaterka Grace prezentowała m.in. legendarną już suknię z rozkloszowanym, tiulowym dołem, głębokim dekoltem i sznurem pereł stanowiącym przysłowiową wisienkę na torcie.
Prywatnie połączyła je przyjaźń, która przetrwała rozstanie Grace Kelly z X muzą. Gdy aktorka poślubiła księcia Rainiera III i została księżną Monako, Edith była stałym gościem w ich rezydencji.
Z kolei w Złodzieju w hotelu (1955) zagrana przez Kelly Frances Stevens, rozpieszczona Amerykanka odpoczywająca na Lazurowym Wybrzeżu, zaprezentowała istną rewię mody w postaci ekscentrycznych kostiumów plażowych, pudrowo-różowego duetu bluzki z plisowaną spódnicą czy białej, posągowej sukni z gorsetem i bez ramiączek. Nic nie było jednak w stanie przebić kreacji z kulminacyjnej sceny na balu kostiumowym, gdy bohaterka Grace pojawiła się cała w złocie.
W filmie Edith Head stylizowała nie tylko Grace Kelly, ale również Cary'ego Granta, dla którego wybrała nieco nonszalanckie kostiumy oddające marynistyczny styl Riwiery Francuskiej.
Ikona
Edith Head zasłynęła z wieloletniej współpracy z Hitchcokiem, która był czymś więcej niż wyłącznie spójną wizją stylu kultowych blondynek. Gdy w 1967 roku studio Paramount nie przedłużyło kontraktu z Head po ponad czterech dekadach pracy pod jego egidą, Hitchcock postarał się o miejsce dla przyjaciółki w Universalu.
We wspomnianej wytwórni pozostała do końca swych dni. Dalej tworzyła kostiumy do filmów Hitchcocka (Topaz, Intryga rodzinna), ale też kultowych klasyków, jak komedii kryminalnej z duetem Paula Newmana i Roberta Redforda Żądło (1973).
Styl Edith Head wymykał się jednoznacznym klasyfikacjom. W nadzwyczajny sposób łączył szyk i hollywoodzki luksus z lekkością na wzór New Look Diora. Miała dar do podkreślenia figury aktorek, stawiając na wyeksponowaną talię i fasony godne bajkowych księżniczek. Pytana o doskonałą suknię, opisywała ją jako:
wystarczająco obcisłą, żeby pokazać, że jesteś kobietą, i wystarczająco luźną, by zaznaczyć, że jesteś damą.
W sumie odebrała osiem statuetek Oscara, choć nie zawsze wyłącznie za swoją pracę. Kontrowersje wiążą się z dawną praktyką wielkich wytwórni, gdy normą było przypisywanie autorstwa kostiumów jednej, rozpoznawalnej osobie, podczas gdy pracował nad nimi cały sztab kreatorów mody. W Sabrinie (1954) z Audrey Hepburn Head zaprojektowała tylko jeden kostium, a zgarnęła Nagrodę Akademii ku braku sprawiedliwości dla wówczas nieznanego Huberta de Givenchy, późniejszego założyciela jednej z najlepiej rozpoznawalnych marek modowych na świecie.
Edith Head tworzyła kostiumy dla Sophii Loren, Shirley MacLaine, Barbary Stanwyck, Joan Crawford, Katharine Hepburn, Natalie Wood, Bette Davis czy Olivii de Havilland (za jej kostiumy do Dziedziczki zgarnęła pierwszego Oscara). Lista nazwisk jest długa i podkreśla wpływ kostiumografki na hollywoodzkie dziedzictwo. Mimo kontrowersji stanowiących znak czasów karmiących się pozorami wkład Edith Head w filmową modę złotej ery amerykańskiego kina był nieoceniony i - tuż obok Adriana - zdefiniował pojęcie glamouru.
Edith Head odeszła 24 października 1981 roku. Styl naznaczył jej życie i okazał się prawdziwą misją. Najsłynniejsza kostiumografka Hollywood mawiała:
Moda to język. Jedni rozumieją go od razu, inni się go uczą, a jeszcze inni nigdy go nie pojmą.
Autor tekstu: Paula Apanowicz
Bibliografia:
S. Wasson, Piąta aleja, piąta rano, tłum. A. Lipska-Nakoniecznik, Świat Książki, Warszawa 2014.
Edith Head, [w:] Encyclopedia Britannica, <https://www.britannica.com/biography/Edith-Head>
www.oscars.org
